W latach 2003–2005 w pobliżu Bramy Brandenburskiej został wzniesiony pomnik, którego autorem jest architekt Peter Eisenman. Obiekt jest wyrazem nowego podejścia do idei pomnika, ponieważ rezygnuje z jakiejkolwiek symboliki. Całkowicie dostępne dla zwiedzających pole 2.711 betonowych stel pozwala samodzielnie określić kierunek zwiedzania. Znajdujące się w północno-wschodniej części obiektu podziemne Centrum Informacji, do którego prowadzą zarówno schody, jak i winda, stanowi dopełnienie formy pomnika i informuje o ofiarach, miejscach zagłady, jak również o współczesnych miejscach pamięci.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego pomnik poświęcony jest upamiętnieniu tylko pomordowanych Żydów?

Po długiej debacie niemiecki Bundestag postanowił w roku 1999, że pomnik będzie poświecony pamięci pomordowanych Żydów Europy. Tym samym podkreślone zostało, iż uznanie zbrodni nazistowskich za jedyne w swoim rodzaju i historyczna odpowiedzialność za nie należy do fundamentów niemieckiej tożsamości państwowej. Zadaniem Fundacji jest zapewnienie należytego uczczenia pamięci ofiar narodowego socjalizmu. Taki sam cel przyświeca również decyzji rządu niemieckiego o budowie pomników pomordowanych Sinti i Romów oraz homoseksualistów.

Dlaczego zbudowano pomnik w tym miejscu?

Publiczny charakter pomnika wyraża jego usytuowanie w samym sercu Berlina, w pobliżu ambasad, instytucji kulturalnych, budynków mieszkalnych i biurowych oraz w pobliżu parku Tiergarten. Włączenie go w przestrzeń miasta, w dzielnice rządową i parlamentarną, świadczy, iż skierowany jest do państwa i społeczeństwa obywatelskiego.

Dlaczego 2.711 stel i z jakiego materiału są zrobione?

Łączna liczba 2.711 stel wynika z rozmiarów obranych dla tego obiektu przez architekta. Nie ma ona żadnego symbolicznego znaczenia, ani też związku z liczbą ofiar. Stele wyprodukowano w pobliżu Berlina ze szczególnie trwałego, szarego betonu wysokiej jakości. Dla zapewnienia na długi okres wysokiej jakości ich powierzchni poddano je wielostopniowej obróbce, co umożliwi równie łatwe usuwanie graffiti.

Czy pod pomnikiem znajdują się bunkry z II wojny światowej?

W północno-wschodniej części pomnika znajduje się bunkier służbowej willi Goebbelsa. W czasie budowy pozostał on nienaruszony. „Bunkier Führera” znajdował się 200 do 300 m na południe od pomnika, niedaleko ulicy Voßstraße.

Ile kosztował pomnik?

Na budowę pomnika wydano z budżetu państwa 27,6 mln euro (14,8 mln euro na pole stel i 12,8 mln euro na Centrum Informacji).

Jaką rolę w projekcie pomnika odgrywa Lea Rosh i stowarzyszenie?

Publicystka Lea Rosh i powstałe stowarzyszenie Pomnik Pomordowanych Żydów Europy byli w latach 1988/89 inicjatorami idei budowy pomnika i wnieśli bardzo ważny wkład w realizacje tego projektu. Członkowie stowarzyszenia zasiadają również w kuratorium Fundacji, którym kieruje przewodniczący Bundestagu Norbert Lammert. Zbierane przez stowarzyszenie datki mają być wykorzystane na rozszerzenie zbioru nazwisk w Centrum Informacji.