$HM = ''; include "css/css.css"; ?>

1/31 :: Szpital ma już ponad 100 lat, powstał w 1904 roku. Pierwsze oddziały psychiatryczne uruchomiono w październiku, w tym samym czasie oddano do użytku kościół i przyjęto pierwszych chorych. Szpital zbudowano w myśl nowatorskiej wówczas zasady, która głosiła, że budynki nie mogły stać zbyt blisko siebie, ze względu na możliwość przenoszenia chorób zakaźnych. Obiekt szpitalny musiał być położony w kilkukilometrowej odległości do miasta, blisko źródła wody i w miejscu korzystnym klimatycznie

2/31 :: Teren szpitalny podzielony był na dwie części, bo nie było wówczas szpitali koedukacyjnych. Pośrodku osi podziału stanął budynek administracyjny, w którym znajdowała się też wieża ciśnień. Autorem planów budowy obiektu szpitalnego był międzyrzecki architekt Kübler. Zabudowa ma charakter pawilonowy uszeregowany. Był to na owe czasy typ zabudowy uznany za najlepsze rozwiązanie architektoniczne dla architektury szpitalnej.

3/31 :: Na początku XX wieku choroba psychiczna była traktowana niemal jak choroba zakaźna. W Obrzycach zbudowano jeden z pierwszych szpitali, w którym ograniczono farmakoterapię. Wyjątkowo mocno rozwinięta była już wówczas terapia zajęciowa.

4/31 :: Brama wjazdowa do Szpitala w Obrzycach, nazywanym przed laty: Zakładem dla Obłąkanych koło Międzyrzecza.

5/31 :: Brama wjazdowa w zbliżeniu.

6/31 :: Gospodarstwo rolne – pacjenci w ramach terapii zajęciowej uprawiali w ogrodzie szpitalnym warzywa.

7/31 :: Do terenu szpitala należało 114 hektarów.

8/31 :: Pracownia tkacka dla pacjentów. Szpital miał swoją produkcję, choć ona nie była głównym celem. Jeszcze do lat 70. funkcjonowało w szpitalu gospodarstwo rolne, dzięki którym szpital miał swoje warzywa. Prowadzono też ubojnię trzody.

9/31 :: Tereny rekreacyjne szpitala.

10/31 :: W latach 20., kiedy Międzyrzecz i okolice znalazły się w obszarze państwa niemieckiego, okazało się, że w szpitalu jest wiele wolnego miejsca, za mało jest pacjentów niemieckich, a Polacy nie przyjeżdżają na leczenie. Postanowiono zmienić trochę profil działania obiektu. W 1921 roku otwarto dom starców, a w 1924 klinikę położniczą. Kobiety, które miały nieślubne dzieci, mogły je urodzić w klinice i tu, jeśli chciały, zostawić.

11/31 :: Miejsce zabaw dla dzieci.

12/31 :: Oddziały dziecięce, w których kobiety zostawiały niemowlęta.

13/31 :: Dziećmi zajmował się personel szpitala.

14/31 :: Maluchy przebywały w ogrodzie szpitalnym. Oddzielnie mieszkały dzieci chore lub zagrożone gruźlicą.

15/31 :: Dom starców.

16/31 :: Karol Darwin – autor teorii ewolucji i doboru naturalnego.

17/31 :: Francis Galton – prekursor statystyki. Zaapelował do władz o wydanie zakazu zawierania małżeństw przez osoby niepełnosprawne, autor pojęcia „eugenika”, kuzyn Karola Darwina.

18/31 :: Walter Grabowski, członek NSDAP, z zawodu kupiec, pochodził z Rawicza. Grabowski z racji swojej funkcji partyjnej i powierzonego zadania „panował” w Obrzycach niepodzielnie. Funkcję dyrektora medycznego powierzono w tym czasie odwołanemu z emerytury radcy medycznemu dr. Volheimowi. Ten jednakże jeszcze szybciej niż dr Banse został z niej zwolniony. Przyczyną była odmowa podporządkowania się poczynaniom Grabowskiego, a zwłaszcza odmowa udziału we wdrażanej od 1942 r. akcji „Eutanazja”. Dr Volheim pracował w Szpitalu dalej i z powodu swojej odmowy nie poniósł żadnych konsekwencji. Świadczy to o tym, że nie wszyscy lekarze, nie wszystkie pielęgniarki i nie wszyscy pielęgniarze ulegli namowie i ślepo wykonywali mordercze polecenia.
Wczesnym latem 1942 r. w ramach akcji „Eutanazja” rozpoczęto w Obrzycach wykonywanie masowych mordów na psychicznie chorych. Nazywało się to także Gnadestot – śmierć z łaski.

19/31 :: Bezpośrednimi wykonawcami, oprócz dr. Motza, byli: dr Hildegarde Vernicke, pielęgniarki i pielęgniarze: Amanda Ratajczak, Helena Wieczorek, Herman Gulke, Kurt Weideman, Walter Schmidt, Emil Schmidt, Wili Plewa oraz 21 „siostrzyczek śmierci”, które wprawdzie w 1965 r. przez Sąd w Monachium zostały uznane winnymi, ale zwolnione zostały z powodu przedawnienia. Z wymienionych wyżej z nazwiska cztery osoby zostały skazane na śmierć i wyroki zostały wykonane. Pierwszy proces odbył się w Międzyrzeczu przed Radzieckim Sądem Wojskowym – skazano Amandę Ratajczak i Hermana Gulke na karę śmierci przez rozstrzelanie.
Drugi proces odbył się w Berlinie. Na karę śmierci skazane zostały dr Hildegarde Wernicke i pielęgniarka Helena Wieczorek. Wyrok wykonano w Moabicie przez ścięcie. Samobójstwo popełniły trzy osoby – w tym Walter Grabowski. Jak wspomina w swoim pamiętniku dr Rosenberg – były acjent Szpitala, który przeżył wojnę w Obrzycach, ostatni „zastrzyk śmierci” podał starszy pielęgniarz Weideman sam sobie już po zajęciu Obrzyc przez wojska radzieckie.

20/31 :: Do zakładu w Obrzycach w czasie nazizmu trafiali nie tylko chorzy psychicznie i nie tylko chorzy niemieccy. Znaczną grupę stanowili Polacy oraz obywatele Związku Radzieckiego, w większości osoby cywilne, ale także jeńcy wojenni, byli tu też Czesi, Holendrzy, Francuzi, Belgowie i przedstawiciele innych państw i narodowości.

21/31 :: Sala śmierci. Eutanazję w Obrzycach organizował i nadzorował jej wykonanie Walter Grabowski, a jego prawą ręką był naczelny lekarz Szpitala dr Motz, główny wykonawca selekcji chorych do uśmiercenia i wielokrotny wykonawca śmiertelnych zastrzyków. Przy pomocy iniekcji śmiertelnej dawki mieszanki skopolaminy i morfiny pozbawiono w Obrzycach życia około 10.000 osób psychicznie chorych, ale nie tylko, w przeważającej części narodowości niemieckiej.

22/31 :: Również wśród pacjentów niemieckich znaleźli się ludzie, którzy trafili tu za swoje przekonania, odmienne od tych, jakie prezentował nazizm. Do ówczesnych Obrzyc trafili między innymi tacy artyści jak Hans Ralfs – malarz z Neustadt koło Kilonii czy Robert von Hannenheim – kompozytor z Siedmiogrodu.

23/31 :: Aby w pełni zdać sobie sprawę z losu chorych w zakładzie w Obrzycach w czasie II wojny światowej, wymienić trzeba jeszcze takie elementy ich traktowania jak niedożywienie i przymus do ciężkiej pracy powodujące wyniszczenie organizmu, zaniechanie leczenia, znęcanie się fizyczne – poganianie, bicie i kopanie, brutalna przemoc.

24/31 :: Pamięci ofiar hitlerowskiej służby sanitarnej z lat 1942-1945 poświęcony jest wzniesiony w 1966 r. na terenie Szpitala kamienny obelisk.

25/31 :: Pod koniec ubiegłego roku na obrzyckim cmentarzu stanął pomnik ofiar hitlerowskiego terroru usytuowany w miejscu jednej z licznych mogił zbiorowych.

26/31 :: Stała wystawa monotematyczna w Izbie Pamięci w budynku administracyjnym Szpitala.

27/31 :: W 1975 r. uroczyście obchodzono w Obrzycach 30-lecie. Przy tej okazji oddany został do użytku oddział 19C, na ten czas nowoczesny oddział psychiatryczny z 16 dwu- i trzyosobowymi pokojami dla chorych.

28/31 :: Obecny wygląd Szpitala.


